ហិបនៃសម្ពន្ធមេត្រី (Ark of the Covenant) គឺជាវត្ថុដែលពិសិដ្ឋបំផុត និងមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសាសន៍អ៊ីស្រាអែលតាមរយៈព្រះគម្ពីរ។ វាត្រូវបានគេជឿថាជាតំណាងនៃវត្តមានរបស់ព្រះជាម្ចាស់នៅលើផែនដីក្នុងចំណោមរាស្ត្ររបស់ទ្រង់។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការពន្យល់លម្អិតអំពីប្រវត្តិ និងសារៈសំខាន់របស់វា៖
ខាងក្រោមនេះគឺជាការពន្យល់លម្អិតអំពីប្រវត្តិ និងសារៈសំខាន់របស់វា៖
១. រូបរាងនិងការសាងសង់
ការពិពណ៌នាអំពីការសាងសង់ និងលក្ខណៈលម្អិតនៃ ហិបនៃសម្ពន្ធមេត្រី ត្រូវបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុង គម្ពីរនិក្ខមនំ ជំពូកទី ២៥ខ ១០ ដល់ ២២ (Exodus 25:10-22)។
ខាងក្រោមនេះជាការបែងចែកចំណុចសំខាន់ៗដែលបានចែងនៅក្នុងខគម្ពីរទាំងនោះ៖
ការពិពណ៌នាអំពីការសាងសង់ និងលក្ខណៈលម្អិតនៃ ហិបនៃសម្ពន្ធមេត្រី ត្រូវបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុង គម្ពីរនិក្ខមនំ ជំពូកទី ២៥ខ ១០ ដល់ ២២ (Exodus 25:10-22)។
ខាងក្រោមនេះជាការបែងចែកចំណុចសំខាន់ៗដែលបានចែងនៅក្នុងខគម្ពីរទាំងនោះ៖
- ខ ១០ ដល់ ១៦៖ បង្ហាញអំពីការបង្គាប់ឲ្យធ្វើតួហិបពីឈើនាងនួន (Acacia wood) ការស្រោបទំហិបទាំងក្នុងនិងក្រៅដោយមាសសុទ្ធ ទំហំប្រវែង ការធ្វើកងមាស និងដំបងសម្រាប់សែង។ ក្នុងនោះក៏បានបញ្ជាក់អំពីការដាក់ "សេចក្តីបន្ទាល់" (បន្ទះថ្មនៃក្រឹត្យវិន័យ) ចូលទៅក្នុងហិបផងដែរ។
- ខ ១៧ ដល់ ២២៖ បង្ហាញអំពីការធ្វើគម្របហិប (ហៅថា ទីសន្តោសប្រោស) ពីមាសសុទ្ធ និងការសាងសង់រូបទេវតាមានស្លាប (ចេរូប៊ីម) ពីរធ្វើពីមាសតាំងនៅសងខាងគម្រប ដោយលាតស្លាបគ្របពីលើ និងបែរមុខចូលគ្នា។ នៅក្នុងខទី ២២ ព្រះជាម្ចាស់បានបញ្ជាក់ថា ទ្រង់នឹងមកជួបលោកម៉ូសេនៅទីនោះ គឺនៅចន្លោះចេរូប៊ីមទាំងពីរ ពីលើហិបនៃសេចក្តីបន្ទាល់ ដើម្បីប្រទានសេចក្តីបង្គាប់នានា។
យោងតាមព្រះគម្ពីរនិក្ខមនំ (Exodus) ក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាចាស់ ហិបនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងតាមបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលបានប្រទានដល់លោកម៉ូសេ៖
- សម្ភារៈ៖ វាជាហិបធ្វើពីឈើនាងនួន (Acacia) រុំដោយមាសសុទ្ធទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅ។
- ទំហំ៖ មានប្រវែង ២ ហត្ថកន្លះ ទទឹង ១ ហត្ថកន្លះ និងកម្ពស់ ១ ហត្ថកន្លះ។
- គម្រប (Mercy Seat)៖ គម្របហិបធ្វើពីមាសសុទ្ធ ដែលមានរូបចម្លាក់ទេវតាគេរូបី (Cherubim) ពីរឈរទល់មុខគ្នា កំពាស្លាបគ្របពីលើហិប។ នេះគឺជាកន្លែងដែលគេជឿថាព្រះជាម្ចាស់គង់នៅជាមួយរាស្ត្រទ្រង់។
២. អ្វីដែលស្ថិតនៅក្នុងហិប?
ហិបនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឃ្លាំងផ្ទុកនូវវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ដ៏សំខាន់ចំនួន ៣ ដែលបង្ហាញពីកិច្ចសន្យារវាងព្រះ និងសាសន៍អ៊ីស្រាអែល៖
1. ផ្ទាំងថ្មចារឹកបញ្ញត្តិ ១០ ប្រការ៖ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រទានដល់លោកម៉ូសេនៅលើភ្នំស៊ីណាយ។
2. កន្ធោរមាសដែលដាក់នំមេនណា (Manna)៖ ជាអាហារដែលព្រះប្រទានដល់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលអំឡុងពេលធ្វើដំណើរក្នុងវាលរហោស្ថាន។
3. ឈើច្រត់របស់លោកអើរ៉ុន៖ ដែលបានចេញផ្កា និងផ្លែជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីការជ្រើសតាំងរបស់ព្រះ។
៣. តួនាទីនិងអំណាច
ហិបនៃកតិកាសញ្ញាមិនមែនគ្រាន់តែជាវត្ថុសម្រាប់តាំងលម្អនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានតួនាទីសំខាន់៖
- វត្តមានដ៏ពិសិដ្ឋ៖ វាជាទីកន្លែងដែលមហាអាចារ្យ (High Priest) ត្រូវចូលទៅដើម្បីទូលសូមការអត់ទោសបាបសម្រាប់ប្រជាជនទាំងមូលនៅថ្ងៃនៃការលាងបាប (Yom Kippur)។
- សញ្ញានៃជ័យជម្នះ៖ នៅពេលនាំយកហិបទៅក្នុងសង្គ្រាម ឬការធ្វើដំណើរ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលជឿថាព្រះជាម្ចាស់កំពុងយាងទៅជាមួយពួកគេ ដើម្បីការពារ និងប្រទានជ័យជម្នះ។
៤. មូលហេតុដែលវា "អាថ៌កំបាំង"
មូលហេតុដែលហិបនេះក្លាយជាប្រធានបទដ៏អាថ៌កំបាំងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគឺ៖
- វាបានបាត់ខ្លួន៖ នៅពេលដែលព្រះវិហាររបស់ស្តេចសាឡូម៉ូនត្រូវបានបំផ្លាញដោយកងទ័ពបាប៊ីឡូននៅឆ្នាំ ៥៨៦ មុនគ.ស. ហិបនៃកតិកាសញ្ញាក៏បានបាត់ខ្លួនពីកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ។
- ទ្រឹស្តីផ្សេងៗ៖ មានទ្រឹស្តីជាច្រើនអំពីកន្លែងដែលវាស្ថិតនៅ៖
- ខ្លះជឿថាវាត្រូវបានលាក់ទុកដោយហោរាអេរេមា។
- ខ្លះជឿថាវាត្រូវបាននាំយកទៅកាន់ប្រទេសអេត្យូពី (ក្នុងព្រះវិហារក្រុងអាហ្ស៊ូម)។
- ខ្លះទៀតជឿថាវាត្រូវបានដង្ហែរឡើងទៅលើស្ថានសួគ៌។
- ការស្វែងរកមិនជោគជ័យ៖ ទោះបីជាមានការស្រាវជ្រាវតាមបែបបុរាណវិទ្យា និងការរុករកអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយក៏ដោយ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់អាចរកឃើញហិបពិតប្រាកដឃើញនោះឡើយ។
សរុបមក ហិបនៃសម្ពន្ធមេត្រីគឺជាតំណាងនៃ កិច្ចសន្យា (Covenant) រវាងព្រះ និងមនុស្សជាតិ។ ការបាត់បង់វាបានធ្វើឱ្យវាក្លាយជាវត្ថុបុរាណដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកជំនឿតាមដានមិនឈប់ឈរ មិនត្រឹមតែក្នុងន័យរូបវត្ថុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក្នុងន័យស្មារតីនៃជំនឿសាសនាផងដែរ។
ក្រុមជំនុំប្រិយ៍សម្ព័ន្ធខ្មែរដំណឹងល្អទាំងបួន ក្រវ៉ា